{"id":647,"date":"2019-03-09T11:00:54","date_gmt":"2019-03-09T10:00:54","guid":{"rendered":"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/?page_id=647"},"modified":"2022-04-09T10:41:44","modified_gmt":"2022-04-09T08:41:44","slug":"la-reconstitution-virtuelle-du-chateau-de-richelieu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/index.php\/la-reconstitution-virtuelle-du-chateau-de-richelieu\/","title":{"rendered":"Le ch\u00e2teau de Richelieu reconstitu\u00e9"},"content":{"rendered":"<p>\n<!--StartFragment--><\/p>\n\n\n<p><strong>Un ch\u00e2teau d\u00e9truit, mais reconstitu\u00e9 virtuellement<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Le-ch\u00e2teau-de-Richelieu-P\u00e9relle.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-612\" width=\"802\" height=\"567\" srcset=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Le-ch\u00e2teau-de-Richelieu-P\u00e9relle.jpg 983w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Le-ch\u00e2teau-de-Richelieu-P\u00e9relle-350x247.jpg 350w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Le-ch\u00e2teau-de-Richelieu-P\u00e9relle-300x212.jpg 300w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Le-ch\u00e2teau-de-Richelieu-P\u00e9relle-768x543.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><figcaption><strong>Le magnifique ch\u00e2teau de Richelieu, par P\u00e9relle<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Le ch\u00e2teau de Richelieu, construit entre 1631 et 1642, a \u00e9t\u00e9 d\u00e9truit dans la premi\u00e8re moiti\u00e9 du 19<sup>e<\/sup> si\u00e8cle par un marchand de biens, Alexandre Bontron. Seuls subsistent quelques jalons architecturaux&nbsp;: l\u2019entr\u00e9e d\u2019honneur du ch\u00e2teau de Richelieu \u00e0 l\u2019ouest, l\u2019ancien man\u00e8ge aux chevaux (appel\u00e9 aujourd\u2019hui \u00ab&nbsp;le d\u00f4me&nbsp;\u00bb, les caves et l\u2019orangerie). Il est toutefois bien connu gr\u00e2ce \u00e0 de nombreux documents, qui ont permis de le reconstituer gr\u00e2ce aux technologies innovantes de la r\u00e9alit\u00e9 virtuelle&nbsp;: les gravures de Jean Marot et de Gabriel P\u00e9relle, les descriptions de visiteurs tels Jean de La Fontaine ou Voltaire, la description de Benjamin Vignier, gouverneur du ch\u00e2teau \u00e0 l\u2019\u00e9poque d\u2019Armand Jean de Vignerot du Plessis (1629-1715), qui publia en 1676 une description tr\u00e8s fid\u00e8le du palais de Richelieu. Par ailleurs l\u2019album Canini (du nom d\u2019un des agents de Richelieu qui a dessin\u00e9 les bustes et statues antiques du ch\u00e2teau) constitue une source pr\u00e9cieuse pour reconstituer la collection de sculptures du Cardinal. Les fa\u00e7ades ont ainsi pu \u00eatre restitu\u00e9es telles qu\u2019elles \u00e9taient au 17<sup>e<\/sup> si\u00e8cle, d\u00e9cor\u00e9es de sculptures dispos\u00e9es dans des niches.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/15.-Entr\u00e9e-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-650\" width=\"657\" height=\"493\" srcset=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/15.-Entr\u00e9e-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/15.-Entr\u00e9e-scaled-350x263.jpg 350w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/15.-Entr\u00e9e-300x225.jpg 300w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/15.-Entr\u00e9e-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 657px) 100vw, 657px\" \/><figcaption><strong>L&rsquo;entr\u00e9e principale du ch\u00e2teau de Richelieu \u00e0 l&rsquo;ouest<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/16.-d\u00f4me.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-651\" width=\"407\" height=\"478\" srcset=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/16.-d\u00f4me.jpg 497w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/16.-d\u00f4me-350x411.jpg 350w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/16.-d\u00f4me-255x300.jpg 255w\" sizes=\"auto, (max-width: 407px) 100vw, 407px\" \/><figcaption><strong>L&rsquo;ancien man\u00e8ge du ch\u00e2teau de Richelieu<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/53.-Richelieu-les-fa\u00e7ades-691x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-658\" width=\"367\" height=\"543\" srcset=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/53.-Richelieu-les-fa\u00e7ades-691x1024.jpg 691w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/53.-Richelieu-les-fa\u00e7ades-scaled-350x519.jpg 350w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/53.-Richelieu-les-fa\u00e7ades-203x300.jpg 203w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/53.-Richelieu-les-fa\u00e7ades-768x1138.jpg 768w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/53.-Richelieu-les-fa\u00e7ades-scaled.jpg 1728w\" sizes=\"auto, (max-width: 367px) 100vw, 367px\" \/><figcaption>   <strong><em>Fa\u00e7ade du ch\u00e2teau de Richelieu<\/em><\/strong>, <strong><em>gravure de Jean Marot (1619-1679)<\/em><\/strong> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/scanFig43b.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-653\" width=\"364\" height=\"610\" srcset=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/scanFig43b.jpg 291w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/scanFig43b-179x300.jpg 179w\" sizes=\"auto, (max-width: 364px) 100vw, 364px\" \/><figcaption>  <strong><em>Album Canini (17<sup>e<\/sup> si\u00e8cle), dessin de la statue de V\u00e9nus <\/em><\/strong><br><strong><em>qui d\u00e9corait la porte d\u2019honneur du ch\u00e2teau de Richelieu<\/em><\/strong><br> &nbsp; <br><br><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>En 2004, la commune de Richelieu a fait appel \u00e0 la soci\u00e9t\u00e9 Nautilus de Laval, sp\u00e9cialis\u00e9e dans ce domaine, ainsi qu\u2019\u00e0 des historiens, pour r\u00e9aliser une reconstitution en trois dimensions destin\u00e9e \u00e0 un large public. Depuis 2005, une projection d\u2019un film en 3D, pr\u00e9sent\u00e9e \u00e0 l\u2019Espace Richelieu, permet de le visiter dans son int\u00e9gralit\u00e9 et de mieux comprendre l\u2019importance de ce ch\u00e2teau disparu, le plus grand ch\u00e2teau de France \u00e0 cette \u00e9poque. Versailles et Marly n\u2019existaient pas encore. Nous avons men\u00e9 ce projet \u00e9volutif, de 2004 \u00e0 2010, suite \u00e0 un important travail de recherche des \u0153uvres d\u2019art expos\u00e9es dans le ch\u00e2teau, qui a permis la reconstitution de l\u2019ensemble des pi\u00e8ces du ch\u00e2teau&nbsp;: escalier d\u2019honneur, grande galerie, salle des devises, appartements du Cardinal, appartements du Roi, de la Reine et de ses dames de compagnie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/101.-Parterre-des-Romains-1024x328.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-674\" width=\"765\" height=\"245\" srcset=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/101.-Parterre-des-Romains-1024x328.jpg 1024w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/101.-Parterre-des-Romains-350x112.jpg 350w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/101.-Parterre-des-Romains-300x96.jpg 300w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/101.-Parterre-des-Romains-768x246.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 706px) 89vw, (max-width: 767px) 82vw, 740px\" \/><figcaption><strong>Le ch\u00e2teau de Richelieu, vue de l&rsquo;est : le parterre des Romains, gravure de Jean Marot<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/79.-reconstitution-virtuelle.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-654\" width=\"423\" height=\"423\" srcset=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/79.-reconstitution-virtuelle.jpg 615w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/79.-reconstitution-virtuelle-250x250.jpg 250w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/79.-reconstitution-virtuelle-100x100.jpg 100w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/79.-reconstitution-virtuelle-350x350.jpg 350w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/79.-reconstitution-virtuelle-150x150.jpg 150w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/79.-reconstitution-virtuelle-300x300.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 423px) 100vw, 423px\" \/><figcaption> <strong><em>Reconstitution virtuelle du ch\u00e2teau de Richelieu, aujourd&rsquo;hui disparu, et des parterres &nbsp;de broderie qui s&rsquo;\u00e9tendaient \u00e0 l&rsquo;est<\/em><\/strong><br><strong><em> (\u00a9 clich\u00e9 Nautilus et Mairie de Richelieu)<\/em><\/strong> <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Certes, suite au d\u00e9mant\u00e8lement du ch\u00e2teau, de nombreuses \u0153uvres ont \u00e9t\u00e9 perdues, mais plusieurs d\u2019entre elles sont conserv\u00e9es dans des Mus\u00e9es (Mus\u00e9es du Louvre et de Versailles, Mus\u00e9es des Beaux Arts d\u2019Orl\u00e9ans et de Tours\u2026) ou dans des collections priv\u00e9es. Ainsi, douze <em>Grandes Batailles<\/em> qui ornaient la grande galerie situ\u00e9e \u00e0 l\u2019\u00e9tage de l\u2019aile gauche, ont pu \u00eatre sauv\u00e9es (il y en avait vingt \u00e0 l\u2019origine). Toutes ces \u0153uvres d\u2019art, int\u00e9gr\u00e9es \u00e0 la reconstitution virtuelle, permettent d\u2019appr\u00e9cier la richesse et la somptuosit\u00e9 du d\u00e9cor, et de souligner la remarquable unit\u00e9 du programme iconographique du ch\u00e2teau, qui inspira Louis XIV pour la construction du ch\u00e2teau de Versailles.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/49.-Salon-1024x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-655\" srcset=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/49.-Salon-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/49.-Salon-scaled-250x250.jpg 250w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/49.-Salon-scaled-100x100.jpg 100w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/49.-Salon-scaled-350x350.jpg 350w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/49.-Salon-150x150.jpg 150w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/49.-Salon-300x300.jpg 300w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/49.-Salon-768x768.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><figcaption><strong>La reconstitution virtuelle du salon et de la grande galerie du ch\u00e2teau de Richelieu, aujourd&rsquo;hui disparu<\/strong>  <br><strong><em>(\u00a9 clich\u00e9 Nautilus et Mairie de Richelieu)<\/em><\/strong>  <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"496\" src=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/20.-2-Chambre-du-Cardinal-1-1024x496.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-663\" srcset=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/20.-2-Chambre-du-Cardinal-1-1024x496.jpg 1024w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/20.-2-Chambre-du-Cardinal-1-350x170.jpg 350w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/20.-2-Chambre-du-Cardinal-1-300x145.jpg 300w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/20.-2-Chambre-du-Cardinal-1-768x372.jpg 768w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/20.-2-Chambre-du-Cardinal-1.jpg 1703w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><figcaption> <br> <strong><em>La chambre du Cardinal et la chambre du Roi, ancien ch\u00e2teau de Richelieu, reconstitution virtuelle <\/em><\/strong><br><strong><em>(\u00a9 clich\u00e9s Nautilus et Mairie de Richelieu)<\/em><\/strong> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n<p><!--EndFragment--><\/p>\n<p><strong>Pour en savoir plus<\/strong> : Marie-Pierre Terrien, <em>Le ch\u00e2teau de Richelieu (XVIIe-XVIIIe si\u00e8cl<\/em>es), Presses Universitaires de Rennes, 2009&nbsp;<\/p>\n<p>Marie-Pierre Terrien, <em>Richelieu, le cardinal-ministre, sa cit\u00e9 id\u00e9ale, son h\u00e9ritage<\/em>, Edition La Simarre, 2021.<\/p>\n<p>.<\/p>\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Fig.-13-Copie-7-1024x899.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8763\" width=\"512\" height=\"450\" srcset=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Fig.-13-Copie-7-1024x899.jpg 1024w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Fig.-13-Copie-7-300x263.jpg 300w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Fig.-13-Copie-7-768x674.jpg 768w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Fig.-13-Copie-7-350x307.jpg 350w, https:\/\/mariepierre-terrien.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Fig.-13-Copie-7.jpg 1030w\" sizes=\"auto, (max-width: 512px) 100vw, 512px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Un ch\u00e2teau d\u00e9truit, mais reconstitu\u00e9 virtuellement Le ch\u00e2teau de Richelieu, construit entre 1631 et 1642, a \u00e9t\u00e9 d\u00e9truit dans la premi\u00e8re moiti\u00e9 du 19e si\u00e8cle par un marchand de biens, Alexandre Bontron. Seuls subsistent quelques jalons architecturaux&nbsp;: l\u2019entr\u00e9e d\u2019honneur du ch\u00e2teau de Richelieu \u00e0 l\u2019ouest, l\u2019ancien man\u00e8ge aux chevaux (appel\u00e9 aujourd\u2019hui \u00ab&nbsp;le d\u00f4me&nbsp;\u00bb, les caves &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/index.php\/la-reconstitution-virtuelle-du-chateau-de-richelieu\/\" class=\"more-link\">Continuer la lecture<span class=\"screen-reader-text\"> de &laquo;&nbsp;Le ch\u00e2teau de Richelieu reconstitu\u00e9&nbsp;&raquo;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-647","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/647","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=647"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/647\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8765,"href":"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/647\/revisions\/8765"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mariepierre-terrien.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}